КРЫМСКІЯ ГОТЫ

Уваход



Зараз на сайце

Цяпер 108 госцяў анлайн
JoomlaWatch Stats 1.2.7 by Matej Koval

Countries

84.8%UNITED STATES UNITED STATES
6.7%BELARUS BELARUS
1.9%RUSSIAN FEDERATION RUSSIAN FEDERATION
1.6%GERMANY GERMANY
0.9%KUWAIT KUWAIT
0.5%POLAND POLAND
0.4%AUSTRALIA AUSTRALIA

 

 

 

 

Rating All.BY Каталог TUT.BY

 

 

DIR.BY

 

 


 
КРЫМСКІЯ ГОТЫ

Матэрыял з Вікіпедыі - вольнай энцыклапедыі

 

Дзяржаўнае  утварэнне  Крымскага паўвострава ў сярэдзіне XV стагоддзя.

 

Крымскія  готы - этнічная група готаў, аднаго з германскіх плямёнаў, якія пераселіліся падчас Вялікага Перасялення народаў у 3 веку ў раёны Паўночнага Прычарнамор'я, а затым у Крым. Апошнія эпіграфічныя дадзеныя пра існаванне готаў  ў Крыму ставяцца да 9 ст., раней слова "гот" з этнаніма перайшло ў асабістае імя (знойдзена на адным з надмагілляў). Верагодна, яны паступова былі асіміляваны грэкамі, страціўшы сваю рэлігію (арыянства), але досыць доўга захоўваючы гоцкую мову.

 

З'яўленне і жыццё готаў ў Крыму

Готы апынуліся ў Крыму падчас міграцый  ў позняй антычнасці, у III веку нашай эры. Хутчэй за ўсё, па мове і культуры крымскія готы былі бліжэй да сваіх суседзяў остготаў,  якія жылі ў паўночным Прычарнамор'і, чым да вестготаў.  У Крыму готы хутка захапілі і асімілявалі  застаўшыхся там скіфаў і занялі ўвесь паўвостраў, акрамя Херсонеса. У канцы III стагоддзя  готы ўзялі пад кантроль Баспорскае царства і інтэграваліся ў яго эліту, захоўваючы традыцыі ваеннай дэмакратыі. Атрады готаў  наймаліся на службу да Рымскай імперыі, удзельнічалі ў розных ваенных паходах. Сярод готаў  хутка распаўсюдзілася  хрысціянства (арыянства).  Да сярэдзіны IV стагоддзя  пасля заняпаду Баспорскага  царства  готы сталі галоўнай палітычнай сілай на паўвостраве.

У гады панавання гунаў, а затым булгар і авар у паўночным Прычарнамор'і (канец IV - пачатак VI стагоддзяў) крымскія готы выступалі ў якасці своеасаблівага буфера паміж  рымскім (візантыйскім) Херсонесам і азіяцкімі качэўнікамі. З узмацненнем візантыйскага ўплыву ў Крыму на пачатку VI стагоддзя  готы ўліваюцца ў грэка-візантыйскую абшчыну паўвострава, верагодна, у якасці яе ваенна-адміністрацыйнага складніку, хоць па паведамленнях Пракопа Кесарыйскага, асноўным заняткам готаў  ў Крыму было земляробства.

Працэс асіміляцыі крымскіх готаў  працягваўся некалькі стагоддзяў. Апошнія эпіграфічныя дадзеныя пра готаў у Крыму ставяцца да IX стагоддзя, да гэтага часу слова "гот" ператварылася ў асабістае імя (верагодна, якое паказвала на паходжанне). Назва "Готыя" ў дачыненні да паўднёва-заходняга Крыму пратрымалася на працягу ўсяго Сярэднявечча. У прыватнасці, у XIII-XIV генузцы звалі свае валадарствы ў заходняй частцы паўднёвага берага Крыму Прыморскай Готыяй (Gothia Maritima), таксама Готыяй часта называлася княства, больш вядомае ў гістарычнай літаратуры як Хвядора. Готы ("гоцкія панны") згадваюцца ў "Слове аб палку Ігаравым".  Размешчаная ў Крыму праваслаўная епархія Канстанцінопальскага патрыярхата насіла назву Кафінска-Гоцкай аж да 1798 года, калі пасля высялення грэкаў з Крыму ў Прыазоў’е епархія была ліквідавана.

 

Крымскія готы як аб'ект крыптаэтналогіі

 

У XVI веку фламандзец О. Бусбек (арыстакрат, які служыў у якасці амбасадара Святой Рымскай імперыі ў Асманскай імперыі), у лісце паведамляў, што гутарыў з двума крымскімі готамі і стварыў кароткі слоўнік  крымска-гоцкай мовы (каля 70 слоў, падобных з гоцкай лексікай "Бібліі Ульфілы").  Пры гэтым сам Крымскі паўвостраў Бусбек не наведваў, а гутарка адбывалася ў Стамбуле. Суразмоўцы паведамілі Бусбеку, што крымскія ханы набіраюць для свайго войска з ліку готаў  атрад пяхоты колькасцю 800 чалавек. Ні да, ні пасля Бусбека ніякіх дакументальных сведчанняў існавання ў Крыму гоцкай мовы няма.

У канцы XVIII стагоддзя шэраг даследнікаў адзначалі сярод крымскіх татараў групы насельніцтва, па фенатыпу моцна  адрозніваючыяся ад астатніх крымскіх татараў, грэкаў і цюрак (светлая скура і валасы, блакітныя вочы і г. д.). Гэты фенатып і дагэтуль захоўваюць крымскія татары - выхадцы з некаторых сёлаў паўднёвага берага Крыму (Мікіта, Кючук-Ламбат) і Бахчысарайскага раёна. Некаторыя даследнікі лічаць іх нашчадкамі готаў, іншыя тлумачаць іх незвычайны фенатып паходжаннем ад палонных, захопленых у славянскіх краінах, і выведзеных у Крым.

У канцы XIX - першай траціны XX стагоддзяў з'яўляецца шэраг прац, у якіх апісваецца "гоцкая гісторыяграфія" позняга Сярэднявечча. Лічачы паведамленні Бусбека і сустрэчы з блакітнавокімі крымцамі дастатковымі падставамі для сцвярджэння пра існаванне ў Крыму гоцкай абшчыны, гэтыя аўтары (А. А. Vasiliev і інш.)  меркавалі,  што хрысціянскае насельніцтва  Крыму ў сярэднія вякі было прадстаўлена галоўным чынам готамі ці, прынамсі, готы былі элітай у гэтых супольнасцях. Гэтыя публікацыі былі скарыстаны германскімі нацыстамі для абгрунтавання гістарычнай прынадлжнасці  Крыма  і Прычарнамор'я да "арыйскай тэрыторыі", нацысцкае кіраўніцтва меркавала стварыць у Крыму нямецкую калонію пад назвай "Готэнланд" (зямля готаў).

Дыскусійным з'яўляецца пытанне пра ролю готаў ў этнагенезе караімаў і крымскіх татараў.

Гл. таксама

"     Сувук-Суў - старажытны магільнік, меркавана гоцкі

"     Хвядора - сярэднявечнае княства з праваслаўным эллінізіраваным насельніцтвам, у еўрапейскіх крыніцах якое асацыявалася з крымскімі готамі

"     Паўночнае Прычарнамор'е

"     Гоцкая мова

"     Германскія мовы

Крыніцы

  • Фадеева Т. М., Шапошников А. К. Княжество Феодоро и его князья. Симферополь, 2005.

Падрыхтавала Галіна Арцёменка

 

 

Плямёны